عواقب اجرا گذاشتن مهریه، تنها به یک دعوای حقوقی ساده محدود نمیشود و میتواند پیامدهای جدی مالی، حقوقی و حتی خانوادگی برای هر دو طرف ایجاد کند. بسیاری از اختلافات شدید میان زوجین، درست از زمانی آغاز میشود که مطالبه مهریه بدون آگاهی از نتایج قانونی آن انجام میگیرد.
مطالبه مهریه نیازمند شناخت دقیق قوانین خانواده، مقررات مهریه و تفاوت مسیرهای قانونی در دادگاه خانواده و اجرای ثبت است. اقدام عجولانه، بدون بررسی شرایط مالی و حقوقی طرفین، گاهی باعث ایجاد مشکلاتی میشود که بازگشت از آنها ساده نیست. به همین دلیل، استفاده از وکیل مهریه پیش از هر اقدامی، نقش مهمی در پیشگیری از عواقب اجرا گذاشتن مهریه دارد.
بسیاری از مردان تصور میکنند مهریه فقط در زمان طلاق قابل مطالبه است؛ در حالی که مطابق قانون مدنی، زن به محض وقوع عقد نکاح دائم، حق مطالبه مهریه را دارد؛ حتی در شرایطی مانند طلاق توافقی. نادیده گرفتن این واقعیت، میتواند زوجین را وارد مسیری پرهزینه و پرتنش کند.
روشهای قانونی مطالبه مهریه
زن برای مطالبه مهریه، دو مسیر قانونی اصلی در اختیار دارد که انتخاب هرکدام میتواند نتیجه و پیامد متفاوتی ایجاد کند.
در روش اول، زوجه با ارائه سند ازدواج، شناسنامه و کارت ملی به دفتر ازدواج مندرج در عقدنامه مراجعه کرده و درخواست صدور اجرائیه مهریه را مطرح مینماید. در این حالت، پرونده جهت اجرا به اداره ثبت ارسال میشود و زوجه میتواند با اجرای مهریه از طریق ثبت، اقدام به اجرا گذاشتن مهریه کند.
در این مسیر، در صورت وجود شرایط قانونی، امکان درخواست ممنوعالخروجی زوج نیز وجود دارد؛ محدودیتی که میتواند آثار مستقیمی بر فعالیت شغلی، سفرهای کاری و زندگی شخصی مرد داشته باشد.
چنانچه وصول مهریه از طریق اجرای ثبت ممکن نباشد، زوجه باید با دریافت گواهی مربوطه، دادخواست مطالبه مهریه را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند. در این حالت، رسیدگی به پرونده در دادگاه خانواده انجام میشود و پرداخت مهریه منوط به صدور رأی دادگاه خواهد بود.
انتخاب مسیر مناسب برای هر پرونده یکسان نیست. بهترین روش به اجرا گذاشتن مهریه به شرایط مالی زوج، نوع اموال قابل توقیف و سابقه احتمالی اعسار بستگی دارد؛ موضوعی که بررسی آن بدون نظر تخصصی معمولاً با ریسک همراه است.
عواقب اجرا گذاشتن مهریه برای مرد
اجرا گذاشتن مهریه برای مرد، آثار حقوقی و مالی مشخصی دارد که بیتوجهی به آنها میتواند منجر به محدودیتهای جدی شود. یکی از مهمترین این پیامدها، توقیف اموال برای مهریه است.
در صورتی که زوجه از طریق اجرای ثبت اقدام کند، میتواند اموالی را که به نام شوهر ثبت شده است توقیف نماید. پس از صدور اجرائیه، مرد ده روز فرصت دارد مهریه را پرداخت کند یا مالی برای توقیف معرفی نماید. در صورت عدم اقدام، مال توقیفشده از طریق مزایده به فروش میرسد و پس از پرداخت مهریه، مازاد مبلغ به زوج بازگردانده میشود.
در مواردی که دادگاه خانواده احراز کند مرد با وجود توانایی مالی از پرداخت مهریه یا اقساط آن خودداری کرده است، امکان صدور حکم بازداشت نیز وجود دارد. در چنین شرایطی، بررسی دقیق موضوع اعسار مهریه چیست؟ و ارائه مستندات مالی، نقش تعیینکنندهای در سرنوشت پرونده خواهد داشت.
همچنین زوجه میتواند از طریق اجرای ثبت، درخواست ممنوعالخروجی مرد را مطرح کند؛ محدودیتی که تا زمان پرداخت مهریه یا تعیین تکلیف قانونی آن ادامه خواهد داشت.
عواقب اجرا گذاشتن مهریه برای زن
یکی از عواقب اجرا گذاشتن مهریه برای زن، تحمیل هزینههای قانونی در مسیر مطالبه مهریه است. در صورتی که اقدام از طریق دادگاه خانواده انجام شود، زوجه ملزم به پرداخت هزینه دادرسی خواهد بود؛ موضوعی که در مهریههای با مبلغ بالا، فشار مالی قابل توجهی ایجاد میکند.
در روش اجرای ثبت نیز پرداخت حقالاجرا بر عهده زوجه است و تأمین این هزینهها، در برخی پروندهها روند مطالبه مهریه را با تأخیر مواجه میکند.
از سوی دیگر، طولانی شدن رسیدگی به دلیل طرح موضوعاتی مانند اعسار یا تقسیط مهریه، میتواند زوجه را برای مدت طولانی درگیر فرآیند دادرسی کند و دسترسی سریع به حق قانونی را با دشواری همراه سازد.
عواقب اجرا گذاشتن مهریه از طریق ثبت
در گذشته، نحوه اجرا گذاشتن مهریه به این صورت بود که زن میتوانست با مراجعه به دادگاه خانواده، دادخواستی تحت عنوان دادخواست مطالبه مهریه تنظیم کرده و پس از تقدیم آن به دادگاه، از طریق درخواست تأمین خواسته، تقاضای توقیف اموال شوهر را مطرح نماید.
در این شیوه، در بسیاری از موارد، دادگاه ابتدا اقدام به توقیف اموال میکرد و سپس قرار تأمین خواسته به زوج ابلاغ میشد؛ به همین دلیل، زن معمولاً موفق به توقیف اموال شوهر میگردید.
این رویه در سال ۱۳۹۹ و به موجب بخشنامه «چگونگی رسیدگی به دادخواستهای مطالبه مهریه در محاکم» دستخوش تغییر شد و این تغییر، بهطور مستقیم بر عواقب اجرا گذاشتن مهریه برای زوجین از طریق ثبت تأثیر گذاشت. بر اساس این بخشنامه، زنانی که قصد مطالبه و اجرا گذاشتن مهریه خود را دارند، مکلفاند ابتدا به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کرده و درخواست خود مبنی بر اجرا گذاشتن مهریه را از این طریق ثبت نمایند.
پس از ثبت درخواست، زوجه باید به دفترخانهای که عقد نکاح در آن به ثبت رسیده است مراجعه کرده و نامه تأییدیه مربوطه را دریافت کند. دفترخانه علاوه بر تحویل این تأییدیه به زوجه، نسخهای از آن را نیز برای زوج ارسال مینماید و به این ترتیب، وی از اقدام زوجه برای اجرا گذاشتن مهریه مطلع میشود.
در مرحله بعد، زوجه با ارائه نامه دفترخانه، مجدداً به اداره ثبت مراجعه میکند. در این مرحله، اداره ثبت اجرائیهای برای شوهر صادر و ابلاغ مینماید و مهلتی را جهت اجرای مفاد اجرائیه در نظر میگیرد. پس از مشخص شدن وضعیت ابلاغ، زوجه میتواند اقدامات مربوط به اجرای ثبت مهریه را آغاز کند.
یکی از مهمترین عواقب اجرای مهریه از طریق ثبت این است که زوج، پس از اطلاع از اقدام زوجه و پیش از شروع عملیات اجرایی، فرصت پیدا میکند نسبت به وضعیت اموال خود تصمیمگیری کند و در برخی موارد اقدام به انتقال اموال نماید. در چنین شرایطی، طرح دعوا از سوی زوجه تحت عنوان معامله به قصد فرار از دین، همواره منجر به نتیجه مؤثر نخواهد شد.
مطابق رأی وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۲۰/۰۱/۱۳۹۸، تحقق معامله به قصد فرار از دین منوط به وجود حکم محکومیت قطعی است. از آنجا که در بسیاری از موارد، انتقال اموال توسط زوج پس از ابلاغ اجرائیه و پیش از صدور حکم قطعی صورت میگیرد، اینگونه معاملات لزوماً مشمول عنوان معامله به قصد فرار از دین نبوده و امکان اعمال ضمانت اجرای قانونی نسبت به زوج با محدودیتهایی همراه خواهد بود.
لازم به ذکر است که اجرا گذاشتن مهریه از طریق اداره ثبت، در ابتدای امر مستلزم پرداخت هزینهای از سوی زوجه نیست و تنها در صورتی که زوجه موفق به توقیف مالی از شوهر شود، اداره ثبت مبلغی معادل نیمعشر از ارزش مال توقیفشده را به عنوان حقالاجرا دریافت مینماید.
اعسار از پرداخت مهریه چیست؟
در بسیاری از موارد، پس از آنکه زن دادخواست مطالبه مهریه را به مرجع قضایی ارائه میکند، مرد برای اینکه از پرداخت یکجای مهریه جلوگیری کند.
اقدام به انتقال اموال خود به اشخاص دیگر مینماید و همزمان دادخواست اعسار مهریه را مطرح میکند. در چنین شرایطی، در صورت پذیرش اعسار از سوی دادگاه، مهریه به صورت اقساطی و در بازهای طولانی، گاه طی چندین سال، به زوجه پرداخت میشود. در نتیجه، فرآیند دریافت مهریه برای زن زمانبر شده و ممکن است با دشواریهای فراوان همراه باشد.
در این وضعیت، تا زمانی که مرد نسبت به پرداخت مهریه یا اقساط تعیین شده اقدام نکند و تکلیف بدهی وی مشخص نشود، امکان اعمال محدودیتهایی از جمله ممنوعالخروجی وجود دارد. به همین دلیل، اجرا گذاشتن مهریه میتواند برای مرد عواقب حقوقی بیشتری به همراه داشته باشد.
توصیه میشود پیش از هر اقدام، مسائل و پرسشهای حقوقی خود در خصوص “اعسار مهریه چیست؟” و عواقب اجرا گذاشتن آن را با وکیل مهریه در میان بگذارید تا بهترین تصمیم در کوتاهترین زمان ممکن اتخاذ شود.
آیا قبل از اجرا گذاشتن مهریه باید با وکیل مشورت کرد؟
بله. مشورت با وکیل پیش از اجرا گذاشتن مهریه یک ضرورت حقوقی است، نه یک انتخاب اختیاری. مطالبه مهریه صرفاً یک اقدام اداری ساده نیست، بلکه تصمیمی حقوقی با پیامدهای مالی و قضایی بلندمدت برای هر دو طرف محسوب میشود.
بخش قابلتوجهی از مشکلاتی که در روند وصول مهریه ایجاد میشود، ناشی از اقدام بدون آگاهی از قوانین و عواقب اجرا گذاشتن مهریه است. انتخاب نادرست مسیر مطالبه، میتواند باعث از بین رفتن فرصت توقیف اموال، پذیرش اعسار مرد و تقسیط مهریه در بازههای زمانی طولانی شود؛ موضوعی که عملاً دسترسی زوجه به حق قانونی خود را دشوار میکند. به همین دلیل، بررسی دقیق شرایط پرونده پیش از هر اقدام رسمی، نقش تعیینکنندهای در نتیجه نهایی دارد.
مزایای مشاوره حقوقی قبل از اقدام
مشاوره حقوقی این امکان را فراهم میکند که وضعیت مالی زوج، امکان توقیف اموال و بهترین روش مطالبه مهریه بهدرستی بررسی شود.
وکیل با تسلط بر قوانین و رویههای دادگاه خانواده و اجرای ثبت مهریه، از بروز اشتباهات پرهزینه جلوگیری کرده و مسیر قانونی مناسبتری را پیشنهاد میدهد. در نتیجه، عواقب اجرا گذاشتن مهریه برای زوجین تا حد زیادی قابل پیشگیری و مدیریت خواهد بود.
جمعبندی
مطالبه مهریه حق قانونی است، اما نحوه اجرای آن نقش تعیینکنندهای در نتیجه دارد. اقدام نادرست یا ناآگاهانه میتواند منجر به طولانی شدن پرونده، از دست رفتن فرصتهای قانونی و پذیرش اعسار شود. بنابراین، تصمیمگیری دقیق و مشاوره با وکیل متخصص برای انتخاب بهترین مسیر ضروری است. گروه حقوقی اقبالی نیز با بهرهگیری از تجربه تخصصی خود، آماده ارائه مشاوره و پیگیری پروندههای مهریه در کوتاهترین زمان و با کمترین ریسک است.
اگر قصد اجرا گذاشتن مهریه دارید یا با پیامدهای حقوقی آن مواجه شدهاید، میتوانید برای بررسی دقیق شرایط خود با وکیل خانواده در گروه حقوقی اقبالی تماس بگیرید و درخواست مشاوره حقوقی خود را ثبت نمایید.
آیا با به اجرا گذاشتن مهریه حتماً مرد زندانی میشود؟
خیر. زندانی شدن مرد قطعی نیست و تنها در شرایطی امکانپذیر است که وی توانایی مالی داشته باشد و با وجود صدور حکم، از پرداخت مهریه خودداری کند.
مهریه تا چه میزان باعث حبس میشود؟
میزان مهریه بهتنهایی ملاک حبس نیست. معیار اصلی، توان مالی مرد و نظر دادگاه خانواده در خصوص پرداخت یا اعسار از مهریه است.
اگر مرد مالی نداشته باشد چه میشود؟
در صورتی که مرد توانایی مالی برای پرداخت مهریه نداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار ارائه دهد. در صورت پذیرش اعسار، مهریه معمولاً به صورت اقساطی پرداخت میشود.
آیا میتوان بعد از اجرا گذاشتن مهریه منصرف شد؟
بله. زن میتواند در هر مرحله از روند مطالبه مهریه از ادامه اجرا منصرف شود یا با مرد بر سر نحوه پرداخت مهریه به توافق برسد.